Jak to dawniej bywało - Majestat dawnego Rzymu. Czym była Sedia Gestatoria i jak wyglądał tradycyjny Dwór Papieski?

Gdy spoglądamy na archiwalne fotografie z pierwszej połowy XX wieku, ceremonialny świat Kościoła Rzymskiego potrafi zachwycić i zdumieć swoją niezwykłą oprawą. Jednym z najbardziej charakterystycznych i majestatycznych symboli dawnego papieskiego majestatu była Sedia Gestatoria — przenośny tron, na którym Biskup Rzymu wjeżdżał do Bazyliki św. Piotra.

Wyjątkowe zdjęcie przedstawiające papieża Piusa XII (Eugenio Pacelliego) w trakcie uroczystej procesji doskonale oddaje ducha tamtej epoki. Co tak naprawdę widzimy na tej archiwalnej fotografii i jaka symbolika kryła się za poszczególnymi elementami papieskiego ceremoniału?

1. Sedia Gestatoria - przenośny tron

Wbrew temu, co mogłoby się wydawać współczesnemu obserwatorowi, używanie przenośnego tronu nie wynikało z pychy czy chęci odizolowania się od ludzi. W dobie przed wielkimi telebimami i nowoczesnymi systemami nagłośnienia, wywyższenie papieża na ramionach tzw. sediarii pontificii miało wymiar wybitnie praktyczny — pozwalało tysiącom wiernych zgromadzonych w gigantycznej nawie Bazyliki św. Piotra dostrzec Ojca Świętego i otrzymać jego błogosławieństwo.

2. Flabella - pióra i majestat

Po obu stronach tronu dostrzec można flabella — ogromne, ceremonialne wachlarze wykonane z białych strusich piór. Ich tradycja sięgała starożytności i dworów wschodnich monarchów, skąd przeniknęła do liturgii i ceremoniału papieskiego jako symbol dostojności oraz czujności.

3. Renesansowy Dwór Papieski

Wokół tronu kroczą członkowie dawnego Dworu Papieskiego (Kuria Rzymska w jej dawnym, reprezentacyjnym kształcie). Na pierwszym planie uwagę przykuwają świeccy szambelani papiescy ubrani w tradycyjne, dworskie stroje w stylu hiszpańskim z przełomu XVI i XVII wieku — z charakterystycznymi sztywnymi kryzami pod szyją i szpadami. Obok nich obecni są funkcjonariusze dawnych formacji wojskowych (m.in. Gwardii Szlacheckiej i Gwardii Palatyńskiej).

Koniec pewnej epoki

Ikonografia pontyfikatu Piusa XII do dziś pozostaje dla wielu symbolem najwyższego sakralnego piękna i niewzruszalności tradycji rzymskiej. Większość tych barwnych i wiekowych elementów dworskiego ceremoniału została stopniowo uproszczona lub znoszona po Soborze Watykańskim II przez papieża Pawła VI. Ostatecznie z używania Sedia Gestatoria zrezygnował Jan Paweł II, zastępując ją w codziennym duszpasterstwie słynnym popemobile.

Dzisiejsze zdjęcia przypominają nam jednak o czasach, w których każdy gest, szata i element orszaku papieskiego miał wyrażać ciągłość wieków, wieki historii i ponadczasowy wymiar Kościoła.