Zapomniane prawdy - Reginald Garrigou Lagrange OP: (...) moderniści, chcąc zbytnio przypodobać się światu, zamiast go nawrócić, sami zostali przezeń nawróceni.

"Drzewo sądzi się po owocach: nowi apostołowie, jakimi byli moderniści, chcąc zbytnio przypodobać się światu, zamiast go nawrócić, sami zostali przezeń nawróceni."

Reginald Garrigou Lagrange OP, 

Trzy okresy życia wewnętrznego, 

Niepokalanów 2001

Słowa o. Reginalda Garrigou-Lagrange’a OP wyrastają z jego bezkompromisowej polemiki z kryzysem modernistycznym, który na przełomie XIX i XX wieku — a następnie w latach 40. XX wieku — głęboko dotknął teologię katolicką.

Kontekst historyczno-doktrynalny W obliczu postępującej sekularyzacji i dominacji filozofii nowożytnej (m.in. Kanta, Hegla czy Bergsona) część teologów uznała, że tradycyjna metafizyka i niezmienne formuły dogmatyczne stały się dla współczesnego człowieka niezrozumiałe. Twierdzili oni, że aby Ewangelia mogła na nowo przemówić do świata, Kościół musi porzucić język scholastyki i dostosować pojęcie Prawdy do ewolucji ludzkiej świadomości.

Anatomia modernistycznej porażki O. Garrigou-Lagrange — jako czołowy przedstawiciel tomizmu X.X wieku — punktował ten tok myślenia, wskazując na tragiczny w skutkach mechanizm:

• Złudzenie duszpasterskie: Moderniści wyszli z założenia, że uleganie współczesnym prądom myślowym jest metodą ewangelizacyjną. Chcieli stać się „nowymi apostołami”, mówiącymi językiem laickiego świata.

• Odwrotny wektor wpływu: Zamiast pociągnąć świat ku chrześcijańskiej Prawdzie, teolodzy ci stopniowo rozmywali dogmaty, dopasowując je do świeckiego relatywizmu.

• Kapitulacja intelektualna: Porzucenie obiektywizmu poznawczego na rzecz subiektywnego doświadczenia religijnego sprawiło, że to nie świat przyjął Chrystusa, lecz teologia przyjęła laicki punkt widzenia.

Odrzucenie „Nowej Teologii” (La Nouvelle Théologie) Diagnoza ta była przez o. Garrigou-Lagrange’a konsekwentnie ponawiana. W swoim słynnym artykule z 1946 roku „Gdzie zmierza nowa teologia?” (La Nouvelle Théologie où va-t-elle?) ostrzegał, że próby odnowy teologii poprzez rezygnację z tradycyjnego pojęcia prawdy prowadzą dokładnie do tego samego punktu, co XIX-wieczny modernizm: potępionego przez św. Piusa X w encyklice Pascendi Dominici gregis (1907 r.).

Istotą przestrogi francuskiego dominikanina jest ukazanie, że gdy Kościół porzuca własną tożsamość w imię przypodobania się kulturze masowej, nie chrystianizuje otoczenia, lecz sam ulega sekularyzacji.